Thứ năm, 13 Tháng 8 2020

Nghệ thuật gác cu

2015-06-06 12:56:41

Dân gian có câu “trên đời có 4 cái ngu: “Làm mai, lãnh nợ, gác cu, cầm chầu”. Vậy mà nhiều người lại chọn “cái ngu” gác cu như một thú vui tiêu khiển nhàn nhã trong lúc rãnh rỗi.

Theo ông Huỳnh Kim Thanh (ấp Mỹ Khánh 2, xã Mỹ Hòa Hưng, TP. Long Xuyên, An Giang), để gác được cu rừng, việc đầu tiên là phải huấn luyện cu mồi thật “chiến”. Cu mồi là con cu rừng (còn gọi là cu bỗi) đã biết gáy thuần thục, sau khi bắt về phải huấn luyện 6-12 tháng mới có thể sử dụng làm cu mồi.

Trong quá trình thuần thục, phải tập cho cu làm quen với chủ, quen với người lạ và quan trọng hơn hết là phải biết bo. Bo là cách huấn luyện con cu mồi sao cho khi nghe tiếng gáy của một con cu khác, hay tiếng người giả làm tiếng gáy thì cu mồi gật đầu và gáy theo.

Ông Thanh chia sẻ:“Kiếm được con cu gáy làm chim mồi hay khó lắm, nhiều con nuôi cả năm trời vẫn gáy không ra gì nên cu mồi rất hiếm và rất đắt, nhiều con có giá đến vài triệu đồng”.

Chỉ vào chiếc lồng sắt có một chú cu rừng đang cúi gập đầu gáy liên tục, ông Thanh cho biết, đó là con mồi chiến nhất trong số 10 con ông đang nuôi dưỡng. Con này có một điều rất độc đáo là khi cho nó vào trong chiếc lục lưới thì nó không chịu bo mà bay nhảy lung tung. Còn khi cho nó vào chiếc lục dây thì nó gáy liên hồi. Mấy năm nay, cũng nhờ con mồi “chiến” này mà nhiều lần ông “bội thu” trong những chuyến đi gác xa.

18t5.jpg

Chú Thanh với những con chim cu của mình

Lục là một vật dụng chuyên để gác cu. Theo ông Thanh, có 2 loại lục được sử dụng hiện nay là lục lưới và lục dây. Lục được hiểu đơn giản là một chiếc lồng được chia thành 2 phần, một nửa dùng làm nơi để chim mồi và nửa kia là bẫy, chỉ cần chim đậu vào thì ngay lập tức bẫy sẽ bật lên, chim đã nằm gọn trong lưới, không thể thoát ra được.

Thông thường, lục được ngụy trang bằng lá cây giống như môi trường xung quanh. Lưới lục được giấu kín đến mức nhìn gần cũng khó nhận ra thì mới được. Và phải chọn cây, chọn hướng đặt lồng bẫy sao cho chim mồi có thể quan sát rõ chim bên ngoài, nhưng chim bên ngoài thì không nhìn rõ chim mồi. Người ta dùng một cây sào dài chuyên dụng để đưa những cái lục lên những cành cây cao, gọi là câu liêm.

Sau khi đặt lục trên cây, người gác cu hút gió hay giả tiếng cu gáy ra hiệu, cu mồi sẽ gáy vang. Lát sau, các con cu rừng khác nghĩ rằng có kẻ xâm phạm lãnh thổ nên chúng tìm đến, xông vào tử chiến với kẻ thù ở trong lục. Lúc này, bẫy sập xuống, con cu rừng bị bắt một cách dễ dàng. “Điều quan trọng nhất trong lúc gác cu là phải kiên nhẫn, ai nóng tính thì không “chơi” môn này được vì có khi phải ngồi trong bụi cả buổi để “rình”. Sợ nhất là mấy con diều hâu, chim cắt… gặp mấy con này là “bể” liền.”

Với kinh nghiệm gần 10 năm, ông Thanh dễ dàng nhận biết nơi nào có cu nhiều hay ít. Những lúc rảnh rỗi, ông thường chạy “đi đó, đi đây” để tìm những chỗ cu thường hay về. Theo ông Thanh, gác cu chỉ từ tháng 11 đến tháng 4 âm lịch năm sau vì lúc này, cu bắt đầu tách bầy, chia lãnh địa và kết bạn sinh sản. Cu trống rất hung hăng, hiếu đá. Chỉ cần nghe tiếng một con cu lạ gáy trong lãnh địa là nó lập tức bay về đánh đuổi để bảo vệ lãnh địa và giành bạn tình. Ông Thanh cho biết, thời điểm lúc ông mới bắt đầu chơi, mỗi ngày ông gác được gần 10 con, nhưng hiện nay chỉ được 1-2 con mỗi ngày, có khi 3 ngày mới được một con.

t5a.jpg

Nhìn một hàng cả chục lồng cu treo trước nhà, ông Thanh tâm sự:“Chơi con này cũng tốn kém lắm chứ không phải chơi. Nào là tiền lồng, rẻ thì 80 ngàn, mắc thì 200 ngàn một cái. Còn bộ lục thì cả triệu đồng một bộ. Nhưng tốn nhất là thời gian. Mất mấy năm trời, đi khắp các miệt Trà Ôn, Sóc Chét tôi mới có được bộ sưu tập như bây giờ. Đối với tôi, mấy con cu này là vô giá”.

Trước đây, phong trào chơi cu diễn ra rầm rộ, người ta tổ chức thi đá cu. Những con cu được đưa vào lồng, chúng đá nhau đến rụng lông, chảy máu. Con nào thua thì nấu cháo đậu xanh để nhâm nhi vài xị đế… Con thắng thì đem về tiếp tục nuôi, để gáy cho vui cửa vui nhà. Người thôn quê lấy đó làm trò tiêu khiển trong những lúc nông nhàn.

Bài, ảnh:ĐÌNH ĐỨC
nguồn tintucmientay.com.vn